Langer in Lanzarote dan gepland.

Ik ben inmiddels bijna 2 weken langer in Lanzarote dan de bedoeling was, maar heb nu wel een paar problemen opgelost die me al geruime tijd parten speelden. Op de eerste plaats bleek, na vertrek uit Nederland, dat het bijna niet mogelijk was om met de zender stations voor Winlink (email via packet radio) te bereiken, terwijl dat in Nederland wel lukte. Ik verdacht de tuner en bleek min of meer gelijk te hebben. De tuner was echter niet defect, maar bleek niet aangesloten te zijn op 12V. In Nederland heb ik dus stations in Noorwegen en Zwitserland weten te bereiken zonder tuner. De vorige eigenaar bleek de voedingskabel doorgeknipt te hebben na verwijdering van het modem voordat de boot werd verkocht.

Een ander probleem betrof de acculaadspanning van 1 van de zonnepaneelregulators. Gesloten accu's worden normalerwijze geladen met een spanning van 14,4V, maar deze regulator produceerde spanningen  tot zo'n 18V. Vervanging van de regulator bleek niet te helpen en zo kwam het dat ik het zonnepaneel begon te verdenken. De aluminium lijst van dit zonnepaneel is namelijk bij 1 van de hoeken licht verbogen, omdat Willemijn een kusje heeft gehad van een Spaans jacht. Omdat 1 paneel voldoende was om de accu's geladen te houden, heb ik dit zonnepaneel gewoon losgekoppeld. Het euvel bleek uiteindelijk in de dekconnector te zitten: hier was zeewater in gekomen. Hierdoor bedroeg niet alleen de weerstand tussen de pinnen slechts een paar megaohm, maar was de connector ook in een zwakke batterij veranderd: de contactpinnen zijn namelijk van messing en het omhulsel is van staal en er vond een galvanische reactie plaats. Het is duidelijk dat regulators hier niet mee overweg kunnen.

De geplande datum van vertrek naar Grand Canaria is nu 1 januari. De bedoeling is het om rond 15 januari vanaf La Gomera naar de Caraiben te vertrekken.

En raadt eens wie ik in Arrecife tegenkwam? De Alunga van Walter uit Zwitserland, die ik in Cherbourg had ontmoet. Een stel uit Zwitserland vertelde me in Madeira dat hij in de Canarische eilanden was, maar ik wist niet dat de boot in dezelfde haven lag. Mooi om te zien dat zijn ellende is opgelost.

Arrecife.

Het is te danken aan de inspanningen van Cecar Manrique dat er vrijwel alleen maar laagbouw is op Lanzarote. Het enige echt hoge gebouw op het eiland is het Gran Hotel & Spa in de hoofdstad Arrecife dat 17 verdiepingen telt. Het restaurant op de 17e verdieping is vrij toegankelijk en biedt een uitstekend uitzicht over de stad en de aangrenzende plaatsjes. De paar appartementengebouwen (zoals op de eerste foto) die het eiland verder telt staan enkel in Arrecife en zijn niet hoger dan 8 verdiepingen.

De Telamon (foto: viagallica.com) werd in 1981 op het strand geschoven om te voorkomen dat het zou zinken. Het bleek te duur te zijn om het te verwijderen. En zo werd het wrak langzamerhand een toeristische attractie en een populaire bestemming voor snorkelaars tijdens hoogwater.

In 1978 werd een vissersboot uit Lanzarote, de Cruz del Mar, op enkele mijlen uit de kust voor West Sahara geënterd door een aantal gewapende mannen wiens identiteit nooit is achterhaald. Na beroofd te zijn werden zeven van de tien bemanningsleden gedood. Dit monument herdenkt de slachtoffers.

Een ruïne zonder dak wordt gebruikt als werkplaats door iemand die oude olievaten verandert in plantenbakbootjes. De werkplaats bevindt zich achter de rechterdeur. De ganzen (want die worden er ook gehouden) lopen rond in het linkerdeel.

Lanzarote.

Wanneer het op de Canarische Eilanden waait, dan waait het goed. Vandaag, 13 december, was het de derde dag dat er een constante 7 Beaufort aan wind waaide. Gelukkig regende het vandaag niet. Dit was gisteren en eergisteren wel het geval. Morgen verandert het weer weer naar zonnig en 4 Beaufort, een situatie die langere tijd zal aanhouden. Ik kan dus naar Grand Canaria varen wanneer ik daar zin in heb.

Met een beetje fantasie waan je je op Mars wanneer je in het vulkaanlandschap van Lanzarote rondrijdt. De uitbarstingen die het eiland gevormd hebben moeten spectaculair geweest zijn.  De vergezichten op het eiland gaan echter snel vervelen. Dat komt omdat er nauwelijks variatie is. De vulkanen en plaatsjes lijken allemaal op elkaar.

Gisteren en vandaag ben ik met een huurauto het eiland rondgereden en heb een serie foto's gemaakt. Hoewel het eiland ongeveer even groot is als Madeira, zijn twee dagen op Lanzarote meer dan genoeg om alles te bekijken.

Uitzicht op het centrale deel van Isla Graciosa, een klein eiland dat net ten noorden van Lanzarote ligt.

Om de foto's van dit eiland te kunnen maken moest ik de wet overtreden. Wat bleek namelijk het geval: om Isla Graciosa vanaf het officiële uitkijkpunt te bekijken moet 5 euro betaald worden. Er omheen lopen kan niet, want men heeft er hoge muren gebouwd. Wel is het mogelijk om een eind verder te lopen en vanaf de weg foto's te maken. Alleen komt dan de rand van de klif storend in beeld. Dit is makkelijk op te lossen door over het 30 cm hoge stenen muurtje aan de rand van de weg  te stappen en naar de rand van de klif te lopen. Officieel mag dit echter niet, want de graaiers hebben overal borden met "verboden te lopen" neergezet.

Ingestorte lavatunnels en lavagrotten vormen een bron van vermaak voor abseilers en klimmers (op de rand van de schaduw, rechtsboven). En hier geen bordjes die aangeven dat men er niet mag lopen. Blijkbaar is er geen valgevaar wanneer de toegang gratis is.

Cueva de los Verdes is een lavatunnel die niet is ingestort. Gekleurde lampen verlichten hem en zorgen voor een mooi effect. De toegangsprijs voor dit relatief korte tunneltje, dat welgeteld 1 spectaculair uitzicht biedt, was me echter iets te hoog. Vandaar dat ik deze foto gebruik van Luc Viatour (https://Lucnix.be)

El Lago Verde is een meer met een hoog zout en zwavelgehalte. De kleur wordt niet veroorzaakt door mineralen, maar door de Snavelruppia (Ruppia Maritima), een waterplant die zich aan deze omstandigheden heeft aangepast.

Wat Antoni Gaudi is voor Barcelona, is Cécar Manrique voor Lanzarote: je kunt je kont niet keren of je komt wel een creatie van hem tegen: beelden, schilderijen, logo's, gebouwen en tuinen. De Cactustuin, aangelegd in een voormalige steengroeve, is een van zijn creaties en op esthetische wijze gevuld met lavaformaties en cactussen uit de gehele wereld.

Mensen die een tocht naar Mars wel zien zitten, maar geen 30 jaar willen wachten en dan de prijs voor een ticket niet kunnen ophoesten, kunnen zich uitleven op Lanzarote.

De tocht van Madeira naar de Canarische Eilanden.

De voorspelling over goede wind vanaf de 28e bleek te kloppen, En dus vertrok ik om 10:00 uur in de ochtend van die dag samen met 7 andere boten naar de Canarische Eilanden. Voor het eerst op de windvaanstuurinrichting, want de stuurautomaat bleek kuren te hebben doordat er vocht in was gekomen.  

De Aries Mk 4 windvaan bleek een zegen te zijn. Ook bij slechts 8 knopen wind hield hij de boot op koers. En zelfs toen ik bij halve wind het grootzeil streek om het ding te pesten gaf hij geen kick. Er wordt altijd gezegd dat de zeilen bij gebruik van een windvaan goed gebalanceerd dienen te zijn, maar dit blijkt dus lang niet zo kritisch te zijn.

De wind was weliswaar goed, maar dat was dan ook het enige. De deining kwam schuin van voren en bedroeg de eerste dag een meter of 3. Zeer oncomfortabel en van slapen kwam dus twee nachten lang niets terecht. Daarnaast regende het regelmatig.

De haven van Arrecife op Lanzarote werd op 30 november rond 14:00 uur binnengevaren.

Gepland vertrek uit Madeira.

Depressies trekken dit jaar alweer zuidelijker dan normaal over de Atlantische oceaan. Het zal wel door de klimaatverandering komen. Een Duits charterjacht, de Deja Vu uit Duisburg, probeerde een aantal dagen geleden naar het westen te varen om de wind te omzeilen, maar lag na anderhalve dag weer in de haven. Een Frans jacht dat vertrokken was uit de Canarische eilanden voor de oversteek kwam terecht in 50 knopen wind en liep met lichte schade hier binnen omdat het vanwege de windrichting niet mogelijk was terug te keren.

Dinsdag de 28e november lijkt er een acceptabel weervenster te zijn. Maar dat dacht ik anderhalve week geleden ook. Toen was de weersverwachting drie dagen voor vertrek nog ideaal en een dag voor vertek een gote ellende. Dat de voorspelling 10 dagen vooruit met een korrel zout genomen dient te worden is iedereen wel duidelijk, maar een dergelijke wijziging 2 dagen vooruit is echt onacceptabel. Maar ja, de oceaan he? Geen grondstations en veel te weinig weerboeien. Satellietinfo heeft zijn beperkingen. Maar misschien blijft het weer goed dit keer. Ik ben niet de enige die dit hoopt. Zeker vijf andere jachten hopen ook te vertrekken op die dag.

De tocht naar de Canarische Eilanden zal ongeveer 2,5 dagen duren. Plek zal er, nu de honderden jachten die jaarlijks aan de ARC deelnemen, aan de oversteek zijn begonnen. Zucht. Meer dan een maand te vroeg vertrekken om kerst aan land te kunnen vieren. Vorig jaar voer de helft  naar de Kaapverden omdat er geen wind was en ze hun brandstof hadden verbruikt. Geen wind hebben las lastig, , maar nu depressies later en zuidelijker dan ooit over de oceaan trekken, is het slechts een kwestie van tijd voor jachten die deelnemen aan een ARC in een storm terecht komen. En veel van deze deelnemende jachten hebben kinderen aan boord.

Ik heb een maand perfect weer gehad in Madeira. Helaas regent het de laatste dagen en dit zal ook de komende dagen het geval zijn. De eerste echte regen sinds maart. Ik heb het niet gemist. Regen is nog steeds net zo nat en koud als in Nederland. Ik had eigelijk nog een wandeling willen maken, maar de kans op een stortbui onderweg is te groot.

The balcony near Ribeiro Frio, Madeira.

Levadawandeling van Encumeada naar Folhadal.

Het bleek te kloppen wat men zegt: zonder een aantal levadawandelingen te hebben gemaakt is een bezoek aan Madeira niet compleet. De levadawandeling van Encumeada naar Folhadal leverde een aantal verassende momenten op en zorgde ervoor dat ik een aantal prachtige foto's kon maken.

Levada's zijn de irrigatiekanalen die vanaf het neerslagrijke noorden en de neerslagrijke berghellingen van het eiland naar het neerslagarme en agrarische zuiden van het eiland lopen. Ze worden gevuld door de vele watervalletjes die langs de berghellingen te vinden zijn, zijn ongeveer een meter breed en voorzien van een verhard pad. Op sommige plaatsen lopen de levada's door tunnels die in het verleden door de bevolking met de hand uit de rotsen gehakt zijn. De hoogte van de tunnels varieert tussen de 1,70 en 2 meter en het looppad erin is slechts 50-60 cm breed. De tunnels zijn soms een kilometer lang en volledig onverlicht.

Het eiland telt een groot aantal levada's en dus ook een groot aantal trajecten voor levadawandelingen. Het voordeel van een levadawandeling is dat men er loopt over een verhard pad, terwijl men zich toch midden in de natuur bevindt. Het wandelen is hierdoor veel makkelijker dan op onverharde grond.

Op dit specifieke traject, dat ik overigens wegens tijdgebrek slechts voor de helft voltooide omdat ik teveel bezig was met het maken van foto's en het bewonderen van de omgeving, bevinden zich een tweetal van deze tunnels.

Omdat levada's langs berghellingen zijn gemaakt, lopen wandelaars er dus op een 60-80 cm breed pad dat zich bevindt tussen een steile berghelling aan de ene kant en een twee meter diep betonnen kanaal dat ijskoud water transporteert aan de andere kant. Vallen is geen optie. De wandelaars die elkaar op het traject tegenkomen zijn, misschien daarom,  bijzonder beleefd tegen elkaar.

Ik was oorspronkelijk van plan om morgen, zondag 12 november, naar La Gomera in de Canarische Eilanden te varen, maar na deze wandeling heb ik beseft dat er nog te veel van Madeira is dat ik niet heb gezien. Ik heb dus besloten mijn vertrek nog een aantal dagen uit te stellen.

Watervalletjes en sijpelend water voeden de levada.

.

Ingang van een tunnel.

.

.

Dergelijke vergezichten hebben we in Nederland niet.

Santana, Porto Moniz en de Curral das Freiras.

Op veel plaatsen in Funchal kom je ze tegen: de advertentieborden met tours naar de "must see" bezienswaardigheden in Santana, Porto Moniz, Curral das Freiras en Sao Vincente. Ik vond de bezienswaardigheden in Santana en Porto Moniz echter tegenvallen. De groep traditionele huisjes in Santana die men kan bezichtigen zijn, met een enkele uitzondering, replica's voor de toeristen en de lavaformaties in Porto Moniz zijn weliswaar leuk als je er in wilt zwemmen, maar heb je als fotograaf na 10 minuten wel gezien. De lavatunnels in Sao Vincente zijn interessanter, maar er is veel aangepast om de toeristen tegemoet te komen en dit heeft het natuurlijke karakter van de tunnels geen goed gedaan. De Curral das Freiras (Vallei van de Nonnen) is het bezichtigen wel waard. Er zijn echter geen nonnen meer.

Wie naar Madeira gaat kan het beste met een tour langs de kust rijden om de plaatsjes en de kustlijn te zien en naar het binnenland gaan met een bus of taxi om er rond te trekken in de valleien, op de bergen en de plateau's.

De Curral das Freiras gezien van bovenaf.

Deel van het uitzicht in een van de plaatsjes in de vallei.

De kustlijn bij Porto Moniz vanaf een afstandje.

De door lavaformaties gevormde zwembaden in Porto Moniz.

Interieur van een replicahuisje in Santana dat voor toeristen is gebouwd.

Versus het interieur van een 300 jaar oud authentiek huisje dat bewoond werd door de ouders van de huidige eigenaar.

Voor de overige foto's, inclusief die van de lavatunnnels in Sao Vincente, verwijs ik naar de albums op Flickr. De link naar de foto's van de tocht bevindt zich rechtsboven op de pagina.

Toeren door Madeira.

Om Madeira te verkennen heeft men een aantal mogelijkheden waarvan er niet een ideaal is. Een huurauto biedt volledige vrijheid, maar de wegen (vooral rond Funchal) zijn een doolhof. Taxi's komen overal, maar zijn duur. Bussen zijn goedkoop, maar gaan niet naar de bezienswaardigheden in het binnenland en rijden buiten Funchal slechts enkele malen per dag. En georganiseerde tours bepalen voor je waar je naartoe gaat. Na veel wikken en wegen besloot ik een drietal tours te boeken en, eerlijk is eerlijk, ze vielen niet tegen. De landrovers brengen je op plaatsen waar een huurauto of taxi niet kan komen en de ervaren gidsen vertellen dingen die een busschauffeur niet tijdens de rit zal vertellen. In drie dagen tijd kon ik zo het eiland voor een groot deel verkennen.

Wat opvalt aan Madeira is de enorme verscheidenheid aan flora. Het zuiden is subtropisch warm en relatief droog. Hier groeien tropische vruchten en bloemen. De berghellingen zijn bijna altijd in een mist gehuld en bedekt met korstmossen en rozetplanten, de bergplateau's bestaan grotendeels uit gras- en heideland, afgewisseld met kleine groepjes zeer oude laurierbomen. Deze plateau's worden gebruikt om vee, dat losloopt, te laten grazen. Het oosten is kaal en droog. En het noorden is zeer vochtig en 10 tot 15 graden koeler dan het zuiden. Dit deel is extreem dicht bebost en landbouw is er schaars. Daarnaast is er ook nog het unieke klimaat in de Vallei van de Nonnen, waar het 's winters zeer koud kan worden en sneeuw niet ongewoon is. Deze vallei wordt daarom ook gebruikt om bomen te laten groeien die ook in Nederland gedijen: de walnoot, tamme kanstanje en de kers. Veel vruchten en kruiden groeien gewoon langs wegen. Wie rozemarijn of laurier, avocado's of passievruchten wil eten, hoeft ze slechts te plukken.

Plaatsen die erg geliefd zijn bij bezoekers zijn Santana, Porto Moniz, Curral das Freiras (Vallei van de Nonnen) en Sao Vincente. Santana is bekend voor zijn traditionele huisjes met rieten dak. De meeste van deze huisjes zijn replica's voor toeristen, maar er zijn er nog een aantal bewoond. De toer met Green Devil Tours bezocht zo'n woning die tot voor kort bewoond was en in die staat is geconserveerd. Porto Moniz en Seixal zijn twee plaatsen waar de lava natuurlijke zwembaden gevormd heeft. Poelen in zee die volledig omsloten zijn door vulcanische rotsen zorgen dat mensen hier veilig in zee kunnen zwemmen. In Sao Vincente zijn de lavatunnels van Madeira te vinden.

Het plaatsje Seixal heeft, net als Porto Moniz natuurlijke zwembaden, maar is een stuk minder toeristisch

De plaats Ponta Delgada aan de noordkust.

De vulcanische oorsprong van Madeira is goed te zien aan de formaties van gestolde lava.

Een uitzicht in de buurt van Sao Vincente op het zuiden.

De eeuwenoude Laurierbomen op de bergplateau's hebben vaak surrealistische vormen.

Waar stenen zijn, zijn hagedissen. Zelfs de stadsparken in Funchal tellen soms 8 hagedissen per vierkante meter.

Funchal en aangrenzende plaatsen.

Het grootste deel van Funchal en de plaatsen die er tegenaan liggen bestaat uit vrijstaande woningen die tegen de berghellingen gebouwd zijn. Dit levert een mooi uitzicht op. Het netwerk van de wegen in de stad is hierdoor echter een nachtmerrie. Wegen versmallen op veel plaatsen, veranderen ineens in eenrichtingsverkeer en worden gedeeld door auto's, bussen, fietsers, voetgangers en de incidentele koets. Viaducten en tunnels wisselen elkaar af. Geen geduld hebben in het verkeer is hier geen optie. Wie een auto wil huren in Funchal om het eiland rond te rijden kan de borst natmaken om de weg te vinden in dit doolhof. Eenmaal buiten Funchal is een huurauto veruit het makkelijkste vervoermiddel.

Funchal beschikt over een kabelbaan die mensen over een lengte van 4 kilometer omhoog transporteert. Op het eindpunt zijn verschillende attracties te vinden, zoals de botanische tuinen van het Paleis van Monte. Om weer omlaag te gaan kan men kiezen voor een trip met de Toboggan, een traditioneel, spectaculair en onpraktisch vervoersmiddel. Onpraktisch, omdat het na gebruik weer omhoog gebracht moet worden. Vroeger werd deze slede omhoog getrokken door mensen, maar tegenwoordig gebruikt men hiervoor een vrachtwagen. Mensen die besluiten om terug naar beneden te lopen, zodat ze onderweg foto's kunnen maken van de gebouwen, langsglijdende Toboggan's en vergezichten, raad ik aan om dit zigzaggend te doen waar dit mogelijk is en niet recht naar beneden. Dit laatste is namelijk een zware belasting voor de knieen.

De overdekte markt (Mercado dos Lavradores) in het centrum van Funchal bevat een aantal kramen met vruchten die men zeker niet in de Nederlandse supermarkten zal vinden. Een ervan is de vrucht van de Philodendron, een plant die menige ruimte in Nederland siert en er beter bekend is als de Gatenplant. Een aantal andere vruchtensoorten zijn: Tabaibo (cactusvijg), Passievrucht, Anona (Zuurzak), Medlar (Mispel), Aracal, Pimpelina, Nespera (Loquat) en Pitanga. Daarnaast vindt men er ook de in Nederland bekende vruchtensoorten of variaties daarop. Het beste is om de vruchten niet in de overdekte markt, maar bij straatkraampjes of plaatselijke markten te kopen. De overdekte markt is namelijk een toeristische attractie en de prijzen liggen er dus wat hoger. Een groot deel van de bewoners heeft bananenplanten in de achtertuin staan. Een een deel van Funchal is dit zo goed te zien dat dit deel Bananenstad wordt genoemd (in een ander deel wonen veel Duitsers, dit deel wordt Klein Duitsland genoemd).

Madeira is ook eind october nog volop gevuld met toeristen en cruiseschepen varen af en aan. Het is een prachtig eiland, maar verwacht niet dat je de enige zult zijn bij de pittoresque watervalletjes, lavagrotten, bergtoppen of kliffen.

Uitzicht over Santo Antonio vanaf miradouro (uitkijkpunt) Pico dos Barcelos. De kerk is de Igreja de Santo Antionio

Vanaf heztelfde punt, maar 180 graden gedraaid, kijkt men uit over Sao Martinho. Op de heuvel in de achtergrond is de Igreja de Sao Martinho

De Toboggan is een rieten slee die door twee man onder controle wordt gehouden.

Zwaartekracht zorgt ervoor dat de Toboggan zich voortbeweegt. Zie de weerspiegeling in het gepolijsde asfalt.

De Igreja Nossa Senhora do Monte.

En tenslotte de Igreja de Sao Joao Evangelista, de kerk van het aangrenzende Jezuitencollege.

Aankomst op Madeira.

Zaterdag 21 oktober was het toch echt tijd om afscheid te nemen van Porto Santo en dus werd er koers gezet naar Madeira. Het weerbericht had zon en een goede wind voorspeld, maar de realiteit besloot om regenwolken en een zachte en vlagerige wind te bezorgen. Na een tocht van 6 uur op de motor kwam ik aan bij de ankerplaats bij de plaats Machico en vond in eerste instantie een goede ankerplek. Dit veranderde na zonsondergang, toen het baaitje veranderde in een extreem oncomfortabele plaats. De wind die gedurende de dag was voorspeld begon nu op te komen en joeg golven van een kleine meter hoog de baai in. Willemijn en een Frans jacht dat er ook voor anker lag begonnen hierdoor extreem te rollen. Was de wind er al tijdens de dag geweest, dan was ik meteen doorgevaren naar Funchal. Nu lag ik er eerst een slaploze nacht te rollen en te kokhalzen in mijn kooi.

Het eerste dat ik de volgende dag dus deed was ankerop gaan en naar de marina van Funchal te varen. De Fransman was al eerder vertrokken. Het was alleszins zeker dat er een plaats voor me zou zijn in Funchal. Die marina is namelijk berucht om het chronische gebrek aan ligplaatsen. Ik had voor vertrek uit Porto Santo op Vesselfinder.com gezien dat een aantal boten de haven had verlaten en schatte de kans dus in op fifty fifty. Bij aankomst bleek ik inderdaad mazzel te hebben: er waren nog een tweetal plaatsen vrij.

Het uitzicht in de haven is indrukwekkend. Madeira is een bergachtig eiland en vanuit de boot kijk je uit over hoge berghellingen die groen en bebouwd zijn. Ik ben van plan om hier een week of drie te blijven om het eiland eens goed te bekijken. De natuur is fraai, maar de bouwkundige hoogstandjes zijn ook prachtig. Zo is de startbaan van het viegveld van Madeira deels gebouwd op pilaren die elk 70 meter hoog zijn. Er zijn gebouwen -die nietig lijken- geplaatst tussen de pilaren, dus ik neem aan dat het mogelijk is om daar te komen.

Mijn nieuwe achtertuin.

En mijn nieuwe voortuin.

Net zoals op Porto Santo en de Azoren, is er ook op Madeira de mogelijkheid voor zeilers om een muurschildering te maken.